3 Jan 2017

'Igocentrismo'

Post alcun annos de 'observation' e lecturas de centos de textos scribite per personas ab varie provenientias e stratos social, con diverse formationes scholar e academic, io conclude que un studiante pre-universitari, con cognoscimento de al minus un lingua neolatin, comprende e exprime se plus correctemente in interlingua - con 1 o 2 menses de studio - que un professor universitari monolingue qui lo practicava durante su integre vita.

A iste ultime manca le gymnastica mental, que le ammarra al universo de su lingua matre, e ille committe errores grammatical e conceptual 'basic' - durante su vita integre - a causa del inconsciente e reiterate traduction litterari de su pensatas, e del blocamento mental que paralysa su senso de 'inferentia'.

Per exemplo, in constructiones como:
*inter io e...
*a errar es human.
*... pro tu.
*traducer a in...
*adherer se a...
*...facite per mano.
*entrar le...
salta al oculos le fortissime e obtuse rationamento de un persona (ignorante linguas neolatin) qui face girar le mundo de su cognoscentias circum le parve e povre structura ubi es ancorate su debile cognoscimento practic de altere linguas, ultra le lingua anglese (que ille manea como si illo esseva le fulcro que face mover interlingua).

30 Dec 2016

un legenda russe

Le armenio qui vendeva su cavallo
(Un legenda russe traducite ab interlingue in interlingua)

Un armenio e un tartaro discuteva in le mercato de Nijni-Novgorod. Le armenio interprendeva vender al tartaro un cavallo que pareva belle, ma que claudicava. Post multe exclamationes e blasphemas secundo le costume de venditores de cavallos de tote le mundo, le tartaro decide pagar 50 rublos pro le cavallo, que ille prende con se.
Un muzhik, qui assisteva al compra, dice al tartaro:
— Tu esseva robate: le cavallo claudica!
— Io ja lo sapeva, responde le altere, palpebrante. Esseva io, precisemente, qui plantava habilemente un clavo in su pata pro depreciar lo.
Alora le muzhik curre verso le armenio e le conta le fin del historia.
— Esque tu crede que io non videva le astutia del fraudator? Ma tu me esseva utile, nam le cavallo claudica realmente desde su nascentia.
Duo horas plus tarde, le muzhik incontrante le tartaro, le relata le fin del historia. Audiente iste parolas, le comprator leva le bracios verso le celo:
— Como pote exister tal fraudatores sur le terra! E io quasi regrettava haber le pagate con un false nota de banca!

In A. Matejka, 1955: Vollständiger Lehrgang in Interlingue, der natürlichen Welthilfssprache, p.28).

12 Sep 2016

ojectivitate e precision

Le manco de precision del linguage rende difficile le delimitation del conceptos; duce a un basse poter de discrimination; impossibilisa le dialogo critic; face que le interlocutores non sape si illes se refere al mesme objecto e mantene le isolation subjective.
(Traducite ab J.C. Köche, Fundamentos de metodologia científica, pp. 26-27, 2002)
 *
Pro le homine de scientia, pro le homine de laboratorio, le rationamento debe esser tanto precise quanto exacte e precise debe esser le expression parlate o scripte con le quales ille se exteriorisa; le negligentia, le manco de claritate e le improprietate significa certemente le disconcertamento e le confusion del pensamento.
(Ab Plácido Barbosa, Dicionário de terminologia médica portugueza, p. 6, 1917)
 **

Si le precision del linguage es necesse a omnes, illo es indispensabile al
recercatores e scientistas, pois que le imprecision es incompatibile con le scientia (Saul Goldenberg).

29 Aug 2016

prototypologia

Il es de uso currente que le novicios (e alcun veteranos) tende a vider toto lo que concerne le formas vocabular de interlingua como un sorta de imagine specular projicite per le formas que le parolas ha in le linguas fonte.

Como dice le IED (p. xxiv) il non ha un methodologia applicabile a omne le casos de standardisation de prototypos e, dunque, le importantia del analyse multidimensional in le extraction vocabular versus le approche superficial del formas in le plure variantes non debe ser neglecte, lo que es illustrate in le exemplo infra.
(Iste exemplo es simple e evidente; totevia, como esseva supra-mentionate, on debe haber in mente que un prototypo non sempre es extracte del mesme maniera - como es, p. ex., le formas obvie mano o philosophia).


Lat.: pistillus, i; (NL) pistillum, i

fr/an: pistil (Le voc. an. es un presto ab le forma apocopate fr. 'pistil' (<pistille, 1685)).
es/pt: pistilo

it: pistillo

A prime vista il poterea parer que le forma in interlingua era/serea 'pistilo', nam solo le forma it. ha 'll'.

(Il ha nulle regula in fr. e/o an. (e ia.), que determina que debe ser addite un 'l' al fin de un parola quando illo se termina in 'l', cf. 'filaire' e 'methylic', respectivemente).


Totevia - e hic entra in action le 'multidimensionalitate' -, le derivato an. [pistillar] e/o le fr. [pistillaire] va 'salvar' le forma original e, assi, es trovate le forma standardisate ('le prototypo') in interlingua: pistillo.

23 Aug 2016

logica


Si on funda un rationamento super un hypothese o un proposition false, le conclusion - como resultato 'logic' del puncto de partita - es sempre erronee (tamen illo pote haber un discurso logic e facer senso in le mente de su creator).

24 Jun 2016

le sal e le baptismo

In le liturgia catholic le die 24/6 es consecrate a Sancte Johannes Baptista.
Heri il habeva festa in mi village e hodie, ben que illo non es officialmente un die feriate, quasi nemo labora.

Un del symbolos del ceremonia baptismal es, como omnes sape, le aqua, ille elemento que vivifica le natura e es le 'fonte' del vita (de hic le acception 2 de 'fontal' in le IED: baptismal), ma in le sacramento de baptismo il ha altere elementos importante e minus cognoscite, como le sal.

Ecce infra un parve texto (que ja esseva publicate in 'Panorama') super ille elemento si importante in le equilibrio osmotic e in nostre proprie equilibrio physic e mental

Le uso de sal in ceremonias baptismal veni ab le prime tempores del Ecclesia (sec. III/IV). Su character sacre e religiose es debite a su incorruptibilitate e es un del symbolos del vita que le christianos debe viver. Pro le apostolo Mattheo illo symbolisava le sapientia, tamen primitivemente illo poterea esser empleate in ceremonias de exorcisation. Non tote le ritos christian lo usa in le baptismo de lor fideles e catechumenos; illo es solmente usate in le rito roman.

20 Jun 2016

sissi

si, sissi!
ci o la,
mi sol,
mi sissi.


sin te
io me senti
sol, la ubi
le sol non luce,
o ci, solitari,
sin te,
sol,
sissi.

ubi?
la o ci,
si, mi sol,
la, si,
ubi le
sol re
luce,
mi sol,
mi luce,
la, si,
con te,
mi sissi!