3 May 2018

proverbio

Sancte Stan face miraculos ni hodie ni deman.

19 Mar 2018

apostillas

Le definitiones del lemmas del IED revela un profunde cognoscentia del lingua anglese (e anque del conceptos international subjacente a cata un del entratas), ben que on pote trovar passim alcun parve faltas. Hic es presentate alcun propositiones de melioration.


Nove capitulos pro ancian definitiones: 
capitulo n chapter (1. “chapter of a book”; 2. “ecclesiastical chapter”)
Hence: capitular¹; capitular² &; recapitular &
debe haber un nove entrata (e dunque le lemma previe debe ser alterate a 'capitulo¹'):

capitulo² n capitulum (1. [Bot.]; 2. [Entom.] "the end of an insect's antennae";
3. [Anat.] "a little head, or a small eminence on a bone"; specif.: "capitulum of the humerus")
Hence: capitular²

e concomitantemente le adjectivo:

capitular² adj capitular 1. (= pertaining to an ecclesiastical chapter); 2. [Biol.; Entom.] ( = of or relating to a capitulum)

e anque in le 'hence series' del lemma 'capite (cá-)':

Hence: ... capitulo¹ &; capitulo² &; ...
-
Iste complexion:
complexion n 1. constitution (= physical make-up of a person); 2. disposition (= temperament)
ha un altere disposition:

complexion n 1. constitution (= physical make-up of a person); 2. disposition (= temperament); 3. [Rhet.] a rhetorical device
-
In le entrata:
crucial adj crucial (= having the form of a cross)
es date solmente le senso archaic del adjectivo, le qual debe ser actualisate con su valor semantic actual (e international):

crucial adj crucial (1. cross-shaped; 2. decisive; critical)
-
Quanto al entrata:
dendrite n [Mineral.] dendrite
illo non ha in consideration su senso international usate in le scientias biologic, e debera/potera ser redigite con alco como:

dendrite n dendrite (1. [Mineral.]; 2. [Biol.])

-
Le systole arrivara plus tarde:
diastole n [Physiol.] diastole
diastole n diastole (1. [Physiol.]; 2. [Pros., Poet.])
-
Dorsos, arcos e voltas:
extradorso n [Arch.] extrados
intradorso n [Arch.] intrados
e alas 'celeste':

extradorso n 1. [Arch.] extrados; 2. [Aeronaut.] "upper side of a wing"
intradorso n 1. [Arch.] intrados; 2. [Aeronaut.] "lower side of a wing"
-
Ora un altere caso:
emergentia n emergence
cuje completion es un poco plus complexe:

emergentia n I. emergence (1. the act and process of emerging; 2. [Bot.]; 3. [Phil.]);
II. emergency (1. as in "exit emergency"; "humanitarian emergency"; 2. [Med,]; 3. [Pol.])
-
Le termino:
figuration n figuration (= representation in figures and shapes)
 ha manco de su connotation musical:
figuration n figuration (1. representation in figures and shapes; 2. [Mus.])
-
Le entrata 'minimalista':
final² n [Mus.] finale
non es securmente de accordo con le extension (actual) de sensos international de su lemma:

final² n 1. [Sports, Games] final; 2. [Mus., Theat., etc.] finale
-
Pro render le entrata 'fortissime':
fortissimo adj/adv [Mus.] fortissimo
on debe adder le substantivo mancante:

fortissimo adj/adv/n [Mus.] fortissimo
-
Le 'Cryptopracta ferox' non cadeva in le fossa:
fossa n 1. pit, cavity, grave, etc.; 2. [Anat.] fossa
fossa¹ n 1. pit, cavity, grave, etc.; 2. [Anat.] fossa

fossa² n [Zool.] fossa (cat)

(Concomitantemente le 'hence series' de 'foder': ...; fossa¹-fossetta; ...)
-
Le hereditate del feminas grec:
gyneceo (-éo) n [Gr. and Rom. Antiq.] gynaeceum
in un belle rosa:

gyneceo (-éo) n 1. [Gr. and Rom. Antiq.] gynaeceum; 2. [Bot.] gynoecium
-
Le 'pata' del 'megera':
harpyia (-íya) n [Mythol.] Harpy
deveniva un ave rapace:

harpyia (-íya) n [Mythol.] Harpy; also: [Ornith.] harpy (eagle)
-
"Un viage de retorno":
heliotropio n [Bot.] heliotrope
ab le description de Plinio e del phantastic guttas de sanguine al tornasol:

heliotropio n heliotrope (1. [Mineral.] bloodstone; 2. [Bot.])
-
E non oblida de exclamar:
hurrah [A] n hurrah
 hurrah [A] n/interj hurrah
-
le futura attende
serenmente le die final;
festa, vino e gente,
e securmente
ante le rito matrimonial,
pro le promissa,
un belle canto nuptial
Hymeneo (-éo) npr [Mythol.] Hymen;
hymeneo marriage, wedding
..............
hymeneo (1. [Poet.] marriage, wedding; 2. [Gr. and Rom. Antiq.])
-
Latitude, si, ma intra determinate limites:
latitude n I. breadth, width; II. latitude (1. freedom from narrow restrictions; 2. [Geol.]) 
 latitude n I. breadth, width; II. latitude (1. freedom from narrow restrictions; 2. [Geog.]; also: [Astron.])
 -
 Arte e maneo:
longa n [Man.] longe (= long rope used to guide a horse in training)
un longe historia:

longa n 1. [Hist., Mus.] longa; 2. [Man.] longe (= long rope used to guide a horse in training)

-
De racia:
lusitano n Lusitanian
lusitano n 1. Lusitanian; 2. [Zool.] (Pure Blood) Lusitano
-
Nota:
margine n margin (1. border, edge; 2. “margin of a printed or written page”)
al margine:

margine n margin (1. border, edge; 2. “margin of a printed or written page”); 3. [Com., Fin.] as in "gross profit margin")

-
Qual es le maxima?
maxima (máx-) n maxim
maxima (máx-) n 1. maxim; 2. [Hist., Mus.] maxima
-
Le coco:
medalion n I. medallion (1. large medal; 2. round, flat ornament or portrait); II. locket
qui colligeva medaliones:

medalion n I. medallion (1. large medal; 2. round, flat ornament or portrait; 3. [Cookery]); II. locket
-
Ni median:
medial adj [Philol.] medial
ni mesial:

medial adj medial (1. [Philol.]; 2. [Anat.])
-
Schisma metropolitan:
metropolita n [Gr. Church] metropolite
metropolita n metropolite (1. [Gr. Church]; 2. [R.C.Ch.] "archbishop")

-
Un tocco de Sophia (sin sophismo):
Minerva npr [Rom. Relig.] Minerva
Minerva npr [Rom. Relig.] Minerva
minerva [Med.] Minerva jacket
Hence: .....
-
Viste de un altere modo:
modal adj modal (1. [Philos.]; 2. [Gram.]; 3. [Mus.])
modal adj modal (1. [Philos.]; 2. [Gram.]; 3. [Mus.]; 4. [Math.])
-
Un nove modello:
modulo n I. mold, mould (1. as in "to cast in a mold"; 2. model); II. [Arch.] module
modulo n I. mold, mould (1. as in "to cast in a mold"; 2. model); II. module (1. [Arch.]; 2. [Technol.; Aeronaut., etc.] as in "memory module"; "modular programming", etc.; also: "segment of a spacecraft"; 3. "unit of education or instruction"); III. modulus (1. [Math.; Alg.] absolute value; 2. [Phys.]); IV. [Numis.] diameter of a coin
-
'Monitoring...'
monitor n monitor, admonisher
monitor n monitor (1. admonisher; 2. "a pupil who assists a teacher"; 3. [Technol.] video display; television screen, etc.; also: [Med.; Phys.] as in "area monitor", "Holter monitor"; 4. [Mining] giant ( = a nozzle for directing a high-pressure jet of water at the material to be excavated); 5. [Zool.] monitor (lizard)

-
In orbita:
orbital n orbital (1. [Astron.]; 2. [Anat.])
orbital¹ a orbital (1. [Astron.]; 2. [Anat.])
orbital² n [Atomic Phys.] as in "valence orbital"

-
Post un longe periodo de recerca
periodo (-rí-) n I. period (1. as in “period of adolescence”; “Elizabethan period”; 2. [Astron.]; 3. [Rhet.]); II. [Math.] repetend
periodo (-rí-) n  I. period (1. [Biol.; Med., etc.] as in “period of adolescence”; specif.: menstruation; [Hist.] as in “Elizabethan period”; 2. [Astron.; Phys.]; 3. [Chem.]; 4. [Geol.]; 5. [Mus.]; 6. [Rhet.]); II. [Math.] repetend

-
Assi le significato deveni plus pregnante: 
pregnante 1. ppr of pregnar; 2. adj pregnant (1. with child or young; 2. filled with meaning, significant)
pregnante 1. ppr of pregnar; 2. adj pregnant (1. with child or young; 2. filled with meaning, significant; specif. [Psychol.] as in "pregnant form")

e
pregnantia n pregnancy (1. state of being with child or young; 2. state of being filled with meaning)
 pregnantia n pregnancy (1. state of being with child or young; 2. state of being filled with meaning; specif. [Psychol.] as in "pregnancy law")
-
Plus rigorose:
rigor n rigor (1. rigidity, stiffness; 2. strictness, harshness; 3. [Med., Physiol.])
rigor n rigor (1. rigidity, stiffness; 2. strictness, harshness; 3. exactitude, precision (as in "with scientific rigor"); 4. [Med., Physiol.])

3 Feb 2018

un caso 'frappante'

Il ha nulle dubita que 'frappante' (anglese 'striking, impressive') es un parola international, lo que in se ipse justificarea le inclusion del verbo 'frappar' (e derivatos), mesmo si illo non esseva international solmente per se (mesme) - dunque, le senso del verbo anglese 'to frap' es irrelevante in iste caso concrete.

Le partial e abstruse tentativa de justification (del non internationalitate de 'frappante') infra:
Io pensa que su matre esseva switza e parlava francese in le casa; su patre esseva german. Le francese esseva frequentemente parlate in casas del classe medie in Germania in le 19me seculo. E francese es un del linguas de Switza. Gode studiava in Paris al Sorbonne e io opina que ille usava iste parola pro describer feminas belle, como 'frappant'. Totevia, le parola non es bon interlingua, con solmente le un variante in francese 'frapper'. Mesmo le deos ha lor faltas....
revela le manco de rigor analytic de su autor; del altere latere, su paupere comprension del methodologia subjacente al extraction de prototypos es ben patente hic:
Le anglese non ha le mesme senso del francese frapper o le german ‘frappant usate per Gode. Assi illo non pote esser usate in constatar ‘frappar’ como international. io ha recercate isto in le grandissime tertie international dictionario de anglese.

2 Feb 2018

'festina lente'

Si tu vole crear (contribuer con) alco utile e proficiente in/a interlingua, tu debe evitar le decisiones hastive. Como dice un maxima portugese, 'le haste es inimic del perfection'; e si tu vole contribuer con tu labor al developpamento del lingua, primo tu debe studiar lo profundemente, con senso critic, reflexion e dedication, pro evitar le errores que rende tu meritori effortio in un labor sin 'condimento'.

Hasta te lentemente!, pois que solo con perseverantia e rigor tu potera crear alco de valor.

20 Jul 2017

un lection de «agri-cultura»

Latino, le lingua erudite que omnes cognosce, esseva ancora al seculo III a.C. un lingua de agricultores, de mercatores e de soldatos; usque a ille epocha illo solo ha servite a registrar alcun formulas juridic e practic.

Si uno examina con attention le lingua latin facilemente trovara in illo abundante tractos que reflecte, con lor imagines, le omnipresentia del vita rural. Le verbo cernere («distinguer»), per exemplo, habeva desde su origine le signification de «passar per un cribro, cribrar», durante que le verbo colere, que es patente in le parola agricola («agricultor, agricola») corresponde al mesme tempore a «cultivar» e a «habitar»; e le verbo putare significava originarimente «putar», ante haber le signification de «estimar», «contar».

Ma il ha plus tractos relative al vita campestre in parolas que, a prime vista, on suppone si distante de un tal dominio – como es le caso del verbo delirare, del adjectivos rivalis, felix e pauper, o ancora le substantivo luxus.

In effecto, delirare esseva formate ab lira, cuje signification era «sulco» – de hic le senso litteral de delirare «sortir del sulco». Plus tarde, iste expression acquireva un senso plus abstracte in su uso currente con le signification de «sortir del recte comportamento», i.e., «delirar».

Le adjectivo rivalis qualificava in latino ille qui habeva derecto al mesme rivus, al mesme curso de aqua, pro rigar su campo. Un tal termino, ab initio reservate al dominio juridic, deveniva parte del dominio currente acquirente alora le senso allargate de «rival», con le qual illo es cognoscite in le majoritate del linguas romance.

Le uso del adjectivo pauper «povre, paupere», del altere latere, esseva reservate ab initio al productos del terra, e habeva le signification de «provision pauc abundante»; su antonyme, felix «felice», ja se approximava multo de fecundo «fecunde». Illo se formava ab un parola multo ancian que designava le mamilla, hinc su primitive senso de «productor», durante que felix acquireva le signification specific de «favorate per le deos», «felice», senso que ille mantene in italiano («felice») e in le linguas iberic («feliz»).

Luxus, equalmente como le terminos supra-mentionate, esseva desde su origine anque connectite con le agricultura per designar le vegetation que cresceva in excesso, de un maniera luxuriante, e de hic illo deveniva un menacia al culturas. Postea le «luxuria» vegetal passava a haber un senso plus general de «luxo», le qual illo manteneva in latino con senso pejorative.

Ma anque on es remittite al dominio agrari quando on pensa al vocabulario del libros e del poesia, nam esseva in le mundo rural que initialmente esseva applicate le terminos como «pagina», «verso», «rubrica» o le proprie termino «libro». Le parola pagina («pagina») comenciava como un termino agricole que designava un vinia que occupava un rectangulo e postea passava a designar un folio de papyro (plus precisemente un pagina que contineva un sol columna scribite per folio). «Verso» describeva originarimente, e multo prosaicamente, le action de «volver le aratro al fin del terreno», a fin que le terra comenciava esser sulcate (sin delirar :) in senso inverse. Sin grande difficultate uno se appercipe que ab un forma metaphoric le termino ha passate a designar cata un del lineas del scriptura (parallel a multe altere lineas in un pagina), similemente al maniera como in le campo es alineate – le unes le alteres – le sulcos, e si le termino deveniva specificamente le designation de un verso poetic isto es certemente a causa de su origine rustic, le qual es hodie oblidate ma que al epocha del romanos ancora esseva 'transparente'.

Anque non completemente evidente es associar le signification del verbo legere, cuje senso original esseva «colliger», con le senso de «leger», ben que si on rememora le expression composite legere oculis, i.e., «colliger con le oculos», uno comprendera melio como on arrivava al termino «leger». (In interlingua «leger» ha le duo sensos, «colliger» e «leger», durante que per exemplo in portugese illo perdeva le senso de «colliger»).

Quanto al parola «rubrica», illo nos remitte de novo al nivello del solo, pois que con ille termino le romanos designava un terra rubie con le qual illes scribeva le titulos o le articulos del leges statal, lo que permitteva assi distinguer los del decisiones del tribunales, le quales esseva inscribite super un tableau pingite in blanco (un album).

Al fin, como 'nasceva' le libro. In latino, le parola liber primitivemente non designava le «libro», ma plutosto le texito vegetal que se trova inter le ligno e le cortice exterior de un trunco de arbore. Ante le adoption del papyro, importate ab Egypto, on scribeva super iste strato de ligamentos vegetal. Le morsellos obtenite ab le extraction del truncos esseva superponite le unes le alteres, de maniera a formar un folio unic e longe inrolate in se mesme, constituente un volumen («rolo de manuscripto»), parola formate ab le verbo volvere («volver»).

Durante le seculo III a.C. le mundo roman comenciava usar un nove materia, le pergamena o papiro de Pergamo (pergamena), que ja esseva usate in Pergamo ab longo; illo esseva facite de pelle de capra, de ovino e anque de cervo, e esseva multo plus solide, lo que permitteva que le libros esseva constituite per folios in vice del technica traditional del volumine. Assi, con le apparimento de iste nove technica on passava del 'volumine', que esseva inrolate, al 'libro', le qual pote esser foliate.


Texto adaptate ab le capitulo 'Un lingua de agricultores' del libro L'Aventure des Langues en Occident (Paris: Robert Laffont, 1994) per Henriette Walter (Version portugese, pp. 98-99).

26 May 2017

postmeridie cineree

le gai aves vola inebriate
in le cineree e elevate celo
subito le fulgure irrumpe
*
hic et nunc le celo es vide
nubes cargate seque lor route
le silente vacuo voca le pluvia

16 May 2017

con precaution

Uno debe ser caute quando face generalisationes e analogias super le lexico de interlingua.

Si al parolas anglese benefice, service, e prejudice corresponde 'beneficio', 'servicio' e 'prejudicio', respectivemente, on non pote inferer de hic que, per analogia, le vocabulo international pro le parola anglese device es '*devicio' ('dispositivo').
Ancora duo exemplos: si le suffixo anglese '-ity' da, a generalmente parlar, parolas que se termina in '-itate' e, anque, si sphere corresponde a 'sphera', isto non implica que city es '*cititate' ('citate') e que le termino cartographic hemisphere corresponde a 'hemisphera' ('hemispherio').

Del altere latere on non debe generalisar, porque alcun  parolas que fini in '-ile' es derivate ab verbos (como amar > amabile; generalisar > generalisabile; etc.), que 'futile', 'ignobile' e 'affabile' proveni ab formas verbal. Le mesme inferentia abusive occurre con le assertion que pretende que le parolas que fini in '-il' es derivate ab substantivos (como puero > pueril, etc.), pois que, per exemplo, 'subtil' non pare haber ulle substantivo ab le qual illo es derivate.

Interlingua es facile a prime vista, per un approche superficial, ma al mesme tempore illo monstra, paradoxalmente, un complexitate que solo per un studio perseverante e un approche rigorose ('multidimensional') on potera penetrar su 'arcanos' – non discernibile per illes qui generalisa e infere affirmationes que es foras del dominio del factos linguistic. Como dice le aphorismo:

Ora, lege, lege, lege, relege, labora et invenies.